اختلال یادگیری (Learning Disorder) یکی از اختلالات عصبی-رشدی است که باعث میشود کودک در یادگیری مهارتهای تحصیلی مانند خواندن، نوشتن یا ریاضی، با وجود هوش طبیعی و آموزش کافی، با مشکل مواجه شود. این اختلال ناشی از تفاوت در نحوه پردازش اطلاعات در مغز کودک است و ربطی به کمهوشی، مشکلات حسی (مانند نابینایی یا ناشنوایی) یا شرایط محیطی ندارد.
به عبارتی دیگر، اختلال یادگیری یک وضعیت عصبی-رشدی است که بر توانایی مغز کودک در ارسال، دریافت و پردازش اطلاعات تأثیر میگذارد و باعث میشود کودک در یادگیری مهارتهای پایهای مانند خواندن، نوشتن، صحبت کردن، گوش دادن و ریاضی دچار مشکل شود. این اختلال به دلیل مشکلات در عملکرد روانشناختی پایه مغز ایجاد میشود و ربطی به هوش، انگیزه، بیماری جسمی، وضعیت اقتصادی یا فرهنگی کودک ندارد
.
ویژگی های اصلی اختلال یادگیری
1- مشکلات تحصیلی خاص
کودک ممکن است در یکی یا چند حوزه مانند خواندن (دیسلکسی)، نوشتن (دیسگرافی) یا ریاضی (دیسکلکولیا) دچار مشکل جدی باشد.
2- حفظ هوش طبیعی
این کودکان از نظر هوش عمومی تفاوتی با همسالان خود ندارند.
3- عدم ارتباط با شرایط محیطی
مشکلات یادگیری ناشی از کمبود آموزش، فقر یا مشکلات خانوادگی نیست.
4- ماندگالری
این اختلال معمولاً مادامالعمر است اما با مداخلات آموزشی و درمانی میتوان علائم آن را کاهش داد.
نشانه های رایج اختلال یادگیری
-
ناتوانی و یا کندی در خواندن و نوشتن مطالب متناسب با سن
-
مشکلات در درک مفاهیم ریاضی
-
دشواری در به خاطر سپردن اطلاعات جدید
-
مشکل در پیروی از دستورالعملهای چندمرحلهای
-
ضعف در هماهنگی حرکتی (در بعضی موارد)
.
تشخیص و درمان اختلال یادگیری
شناخت و تشخیص مشکل
معمولاً توسط متخصص کاردرمانی/کاردرمانگر و یا متخصص مغز و اعصاب کودک و بعضاً روانشناس، با استفاده از آزمونهای استاندارد و ارزیابی عملکرد تحصیلی صورت میگیرد.
درمان
اگرچه اختلال یادگیری درمان قعطی و صد درصدی ندارد اما با روش های توانبخشی و به خصوص کاردرمانی و موزش های تخصصی و جزء به جزء می توان رنگ و بوی این مشکل را کم کرد به طوری که کودک بتواند فرایند آموزش را متناسب با سن خود پیش ببرد.
درمان و آموزش اصلی اختلال یادگیری کودکان با متخصص کاردرمانی/ کاردرمانگر دوره دیده و مجرب می باشد و شامل آموزش ویژه، تمرینات تقویتی، یکپارچه سازی های حسی، تقویت هماهنگی چشم و دست، مهارت ورزی انشگشتان کودک برا بهبود عملکرد در انجام فعالیت های ظریف، تقویت درک دیداری و شنیداری کودک و نیز مشاوره و همکاری با مدرسه است. هدف، کمک به کودک برای جبران نقاط ضعف و تقویت توانمندیهاست.
نکات مهم برای والدین و معلمان کودکان با اختلال یادگیری
- اختلال یادگیری به معنای ناتوانی کلی در یادگیری یا کمهوشی نیست.
- حمایت عاطفی و آموزشی نقش مهمی در پیشرفت کودک دارد.
- شناسایی و مداخله زودهنگام میتواند تأثیر زیادی در کاهش مشکلات آینده داشته باشد.
جمع بندی کلی راجع به اختلال یادگیری کودکان
اختلال یادگیری کودکان یک مشکل پزشکی است که بر مهارتهای تحصیلی خاص تأثیر میگذارد، اما با تشخیص بهموقع و حمایت مناسب، بسیاری از کودکان میتوانند موفقیت تحصیلی و اجتماعی خوبی داشته باشند.
تفاوت بین اختلال یادگیری و ناتوانی یادگیری در چیست؟
تفاوت اصلی بین اختلال یادگیری و ناتوانی یادگیری در ماهیت و کاربرد این دو اصطلاح است. اختلال یادگیری (Learning Disorder) یک اصطلاح تشخیصی است که توسط متخصصان روانپزشکی یا روانشناسی بر اساس معیارهای مشخص مانند DSM-5 تعیین میشود و به مشکلات عصبی در پردازش اطلاعات اشاره دارد که باعث دشواری در مهارتهای خاصی مانند خواندن، نوشتن یا ریاضی میشود. این اختلال بر هوش تأثیر نمیگذارد و افراد مبتلا معمولاً هوش متوسط یا بالاتر دارند.
از سوی دیگر، ناتوانی یادگیری (Learning Disability) بیشتر یک اصطلاح حقوقی و آموزشی است که برای شناسایی دانشآموزانی به کار میرود که به دلیل اختلالات یادگیری نیازمند حمایتهای ویژه آموزشی هستند، مانند برنامه آموزشی فردی (IEP) یا معلم درسایه. به عبارت دیگر، ناتوانی یادگیری به عنوان یک وضعیت قانونی برای احقاق حقوق تحصیلی دانشآموزان تعریف میشود و ممکن است شامل اختلال یادگیری تشخیصی باشد اما دامنه آن گستردهتر است و به حمایتهای آموزشی مربوط میشود.
تقاوت عملیاتی اختلال یادگیری و ناتوانی یادگیری کودکان در چیست؟
اختلال یادگیری: یک کودک توسط یک کاردرمانگر، روانشناس یا متخصص پزشکی با استفاده از معیارهای استاندارد، مبتلا به اختلال یادگیری تشخیص داده میشود. این تشخیص به هدایت درمان و درک کمک میکند اما به طور خودکار حقوق قانونی یا تسهیلات آموزشی را اعطا نمیکند.
ناتوانی یادگیری: یک کودک توسط یک مدرسه یا مرجع آموزشی، اغلب پس از یک فرآیند ارزیابی، با ناتوانی یادگیری شناسایی میشود. این شناسایی میتواند کودک را واجد شرایط خدمات آموزشی ویژه، تسهیلات و حمایتهای قانونی کند.
بنابراین، اختلال یادگیری به عنوان یک مشکل عصبی-شناختی تعریف میشود، در حالی که ناتوانی یادگیری بیشتر به عنوان یک وضعیت قانونی و آموزشی برای حمایت از دانشآموزان با مشکلات یادگیری به کار میرود.
.
موضوع مهم در مورد اختلال و یا ناتوانی یادگیری چیست؟
هر دو اصطلاح، چالشهای یادگیری ناشی از معلولیتهای ذهنی، اختلالات حسی یا کمبود آموزش را مستثنی میکنند.
این تمایز به ویژه برای والدین و مربیانی که به دنبال حمایت از کودکان هستند، اهمیت دارد: تشخیص همیشه تضمینکننده خدمات نیست و واجد شرایط بودن برای خدمات ممکن است نیاز به ارزیابی آموزشی جداگانه داشته باشد.
نتیجهگیری نهایی در مورد تفاوت بین ناتوانی یادگیری و اختلال یادگیری کودکان
- اختلال یادگیری یک تشخیص پزشکی است که بر درک و درمان چالشهای یادگیری کودک تمرکز دارد.
- ناتوانی یادگیری یک برچسب آموزشی/حقوقی است که واجد شرایط بودن برای پشتیبانی و خدمات در محیطهای مدرسه را تعیین میکند.
- هر دو اصطلاح با هدف شناسایی و حمایت از کودکانی که در یادگیری مشکل دارند، به کار میروند، اما در سیستمهای مختلفی عمل میکنند و پیامدهای متفاوتی برای دسترسی به کمک دارند.
اگر این اصطلاحات را برای فرزندتان مرور میکنید، مفید است که بدانید در کدام سیستم کار میکنید و هر اصطلاح برای گزینههای پشتیبانی فرزندتان به چه معناست.
منابع:
چه چیزی اختلال یادگیری محسوب میشود؟
اختلالات یادگیری: علائم را بشناسید، چگونه کمک کنید؟